SENATOR JAN LOONES
NAAR KOERDISCH GEBIED (Turkije)
- 18-26 maart 1998
REISVERSLAG + BESLUITEN
DRUK PROGRAMMA
8 dagen - 6 verschillende bedden:steden
Istanbul - Diyarbakir - Mardin - Midyat (50 km van Syrië) - (Dogançay) - (Hasankeyf) - Batman - Siirt - Diyarbakir - Istanbul
SFEER IN OOST-ANATOLIE
Beklemmende gastvrijheid van een politiestaat.
Vriendelijke, maar zeer strikte en permanente begeleiding/bevolking door de veiligheidsdiensten, onder het mom van bescherming tegen agressie door PKK.
EEN GREEP UIT DE CONTACTEN-GESPREKKEN
Istanbul: Belgische consul (Marc Van de Reeck) - IHD (mensenrechten - advokaat Kanar).
Politieke partijen HADEP - ODP; uitgeverij AVESTA-MKM (Mesopotamisch = Koerdisch Cultureel Centrum). Diyarbakir: Coördinatiecomité Newroz + democratieplatform; perschef Min. van Cultuur (Sn. Talay) - voorzitter IHD (BIRDAL Akin) Mardin-Midiyat-Dogançay: Gouverneur (Wali F.GÜVEN) - abt van kloosters
Deyrulzafaron en Deyrulumur (Mor Gabriel) - familie FERHO Batman: Hoofd veiligheidsdiensten (Ahmet Akbal) Siirt: Partijleiding HADEP (Veysel TURHAN) en burgemeester (Fahri Çeliker)
Militantenvergadering HADEP
EEN GREEP UIT DE BELEVENISSEN
Aanwezigheid NEVRUZ (Turks) en NEWROZ (Koerdisch): twee aparte werelden.
1.000/30.000 en enthousiasme navenant
Ontmoetingen met partijleiding Koerdische partij HADEP: binnen Koerdisch gebied zijn zij de onbetwiste meerderheid; bemoedigend rationeel; willen vrede (BARIS) en vrije beleving van hun Koerdische identiteit, binnen een open en democratisch Turkije.
Ontmoetingen met overheidsinstanties: ontstellend consequent in hun Turks chauvinisme. Het zijn allen "kleine Atatürkches"; dramatisch genoeg met sterke militaire trekjes. De politici vragen (smeken) om hulp van Europa.
Ontmoetingen met het volk (Newroz-partijbasis Hadep): zijn radikaler dan om het even welke politieke partij; willen een vrij Koerdistan, los van het Turkse regime; van de PKK hebben ze geen schrik: "wij zijn de PKK".
zie slogans Newroz: hier ons volk / leve leider Apo / alleman is hier / schiet, guerilla, schiet, en ge zult een vrij Kurdistan creëren / allen samen tegen fascisme, enz...
Ontmoeting familie Ferho (ouders Derwich): ontroering bij dit zo trots en waardig gedragen familieleed; mama FERHO gaf mij, senator, een briefje met de namen van familieleden die vervolgd worden en gevlucht zijn uit Turkije; hun terugkeer naar Turkije betekent een gewisse dood.
ENKELE CONCLUSIES
Newroz is en blijft het Koerdische feest van vrijheidsdrang en verzet tegen onrecht.
De ambitieus opgezette poging tot recuperatie door de Turkse staat (documentatie - muziekgroepen - allerlei dure attracties) heeft schromelijk gefaald, en is trouwens m.i. een strategische blunder. (Beeld u in dat men van 11 juli een Belgisch feest zou willen maken!)
Turkije is een politiestaat, waar recht op privacy nog moet uitgevonden worden.
Volksidentiteit wordt onverbiddelijk bestreden, met alle middelen.
De politieke macht ligt, voor een groot deel, bij de militaire overheid.
Turkije is een militair geleide ultra-centralistische unitaire staat.
De ongenuanceerde hardnekkigheid en vastberadenheid, waarmee het Koerdische volk vecht voor zijn zelfbeschikking, leidt m.i. onafwendbaar naar een federale opdeling van Turkije: geen enkele staat is zo sterk als een volk. (Ik wedde met Chris - voor een tapijt - dat binnen twee jaar in Siirt de geel-groen-rode Koerdische vlag zal wapperen).
De PKK is een gevolg, en geen oorzaak, van verdrukking, economische ellende en staatsterreur tegen de Koerden.
EIGEN INITIATIEVEN
Aan de partijleiding van de Volksunie zal senator Jan Loones vragen om volgend eisenplatform te ondersteunen:
Het Koerdisch probleem moet een fundamenteel politieke oplossing krijgen: Koerdische autonomie.
Ondersteuning van de vraag naar onmiddellijke onderhandelingen met de PKK, mits een staakt-het-vuren.
Tot zolang moeten de asielzoekende Koerden een specifiek verblijfsstatuut krijgen.
Voor de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen (najaar 1998) moet er internationale monitoring komen: de aanwezigheid van buitenlandse waarnemers zal een beter inzicht bijbrengen in de Koerdische kwestie, en hopelijk een waarborg vormen voor een regelmatig verloop.
Het GAP-project (waterstuwdammen) moet lokaal ingepast worden, met waarborgen voor:
- schadevergoeding bij ontruiming van dorpen (124?)
- plaatselijke tewerkstelling
- regionale compensaties qua energievoorziening, waterbevloeiing van nieuwe landbouwgebieden, enz..
- prioriteit voor cultureel erfgoed.
In het bijzonder veroordelen wij het waanzinnig stuwdamproject van HASANKEYF: deze schilderachtige stad, met de resten van de oude brug over het betoverend Tigris-landschap, zou zomaar verdwijnen.
(zie Nelles reisgids: hét beeld bij uitstek van Mesopotamië)
De militaire terreur wordt gevoerd met Westerse wapens. Tegen Turkije dient een wapenembargo te worden gesteld, zolang er voor de Koerdische kwestie geen afdoende oplossing is gevonden.
Het NATO-lidmaatschap van Turkije moet daarbij in de weegschaal worden gelegd. In geval dit niet haalbaar blijkt, moet België desnoods zelf uit de NATO treden.
7. MOOIE MOMENTEN - ANEKDOTES
De delegatie was prachtig samengesteld. De sfeer binnen de groep was opperbest. En zot zijn doet geen zeer.
Prettig was:
· V en APO op de officiële wagen; APOPO APOPO APOLLINARIS;
· de dans met het fruit;
· de dans met de minister;
· het kruisje van de Koerds naar de perschef;
· de "goede en slechte " woorden met de veiligheidsdiensten in de caravanseraï;
· de grap met de Franken het zwarte bord;
· het baardscheren in Mardin;
· de buikdanseres met de Vlaamse meisjes;
· het bed van de chauffeur en de lavabo;
· de foto's van de ouders van Derwich;
· het fietsritje, de motor met zijspanrit en de broodmis in Midyat;
· de thee (V-çay) in Batman en het publieke protest tegen de veiligheidsdiensten;
· de zwarte kleren van de abt in Deyrulzafaran;
· de "dérapage controlé";
· de mannelijke en vrouwelijk Koerdensnorren;
Koerdische kinderen zingen in het Westvlaams:
Koerdische gezinnen zijn zeer kinderrijk: gemiddeld meer dan 5 kinderen, tot boven de 10.
Vooral 's avonds spelen ze in troepen op straat, waarbij ze uiteraard graag rond een buitenlandse delegatie Vlamingen lopen, joelend vanaf het minste vriendelijk contact.
In Diyarbakir leerde ik zo'n achterlopende groep kinderen zingen: "En we goan nog nie noar uus", wat ze perfect zongen, en ook deden voor de deur van het populaire restaurant waar we nadien zaten te eten, op de vooravond van het grote Newrozfeest.
's Anderendaags, in de Newrozmassa, komt een kleine naar me toe en zingt opnieuw: "En we goan nog nie noar uus". Ik ben ingevallen met
"...Bijlange niet".
SENATOR JAN LOONES
NAAR KOERDISCH GEBIED (Turkije) 
Links :